Een PDF verkleinen (en waarom sommige nauwelijks krimpen)

Een PDF is een houder, geen formaat

In een PDF zitten eigenlijk maar een paar soorten dingen: tekst met de lettertypen die nodig zijn om hem te tekenen, vectorwerk (lijnen, vormen, grafieken) en rasterafbeeldingen. Tekst en vectorwerk zijn instructies — "teken deze letter hier, in dit lettertype" — en zijn piepklein. Een pagina dichte tekst is een paar kilobyte.

Rasterafbeeldingen zijn pixels, en pixels zijn zwaar. Eén foto die op 300 DPI een A4 vult, is ongeveer 8,7 miljoen pixels. Zelfs goed gecomprimeerd zijn dat honderden kilobytes voor één pagina.

Bij een PDF van 40 MB is de nuttige vraag dus niet "hoe verklein ik een PDF" maar "waar bestaan die 40 MB uit". Bijna altijd is het antwoord: afbeeldingen — en bijna altijd zijn ze groter dan nodig.

Waarom scans krimpen en tekstdocumenten niet

Een scanner kent het verschil tussen een letter en een vlek niet. Hij fotografeert de pagina, dus elke pagina wordt één grote afbeelding — meestal op 300 of 600 DPI, omdat dat de standaardinstelling is, niet omdat iemand het nodig heeft. Op een scherm zie je niets voorbij ongeveer 150 DPI, dus meer dan de helft van die pixels wordt voor niemand bewaard.

Dat is precies de ruimte die compressie terugpakt. Die afbeeldingen naar een verstandige resolutie terugbrengen en opnieuw comprimeren: daar komt de 70–90% vandaan, en bij een scan zie je op het scherm werkelijk geen verschil.

Een tekstdocument heeft die speling niet. De lettertypen zijn al ingekort en gecomprimeerd, de tekst is al gecomprimeerd, en er zijn geen te grote afbeeldingen om bij te snijden. Herschrijven levert een paar procent op uit de interne structuur, en eerlijk gezegd is dat alles. Belooft een tool je 80% op een tekst-PDF, dan gaat hij óf je tekst rasteriseren — waarmee selecteren, zoeken en kopiëren verdwijnen — óf hij gokt.

Als het probleem van een scan niet alleen de grootte is maar de inhoud — een verkeerde datum, een naam die zwartgelakt moet worden, tekst die de scanner verkeerd las — dan bewerkt de AI-documenteditor gescande pagina's rechtstreeks in je browser, vóór het comprimeren en versturen.

Een niveau kiezen waar je geen spijt van krijgt

De enige echte vraag is waar het document gelezen gaat worden. Gebalanceerd mikt op 150 DPI: scherp op elk scherm, en op papier nog steeds prima. Voor bijna alles het juiste antwoord — e-mailbijlagen, uploads naar een portaal, documenten die je archiveert en leest.

Kies hoge kwaliteit als het bestand echt op ware grootte wordt afgedrukt, of als iemand op een schema gaat inzoomen. Afbeeldingen blijven op 200 DPI: de besparing is kleiner, maar er verzacht niets bij vergroting.

Kies maximale compressie als een harde groottelimiet het hele probleem is — een formulier dat niets boven 5 MB accepteert, bijvoorbeeld. Op 96 DPI worden foto’s bij afdrukken zichtbaar zachter, maar op het scherm blijven ze leesbaar, en een document dat past is meer waard dan een document dat dat niet doet.

Wat je ook kiest, tekst blijft tekst. Lettertypen worden teruggebracht tot de tekens die je document gebruikt, wat het bestand kleiner maakt zonder één teken op de pagina aan te raken.

Wat compressie niet doet

Het opent geen met wachtwoord beveiligd bestand. Een versleutelde PDF kan zonder wachtwoord niet herschreven worden — we merken dat op vóór er iets geüpload wordt en zeggen het, in plaats van halverwege te stoppen. Haal de beveiliging er eerst af in je PDF-lezer.

Het herschikt, verwijdert of herindeelt je pagina's niet. Het aantal pagina's van het afgeronde bestand wordt vergeleken met het origineel; verschillen ze, dan mislukt de opdracht in plaats van je een document te geven dat stilletjes iets kwijt is.

En het maakt een bestand niet groter. Komt de herschrijving groter uit dan waar je mee begon — wat gebeurt bij al geoptimaliseerde PDF’s — dan houden we je originele bytes en zeggen we dat het al zo klein was als het worden kon. Een compressor die een groter bestand teruggeeft, heeft niets gecomprimeerd.